NEWSFLASH: veiling
Een overzicht van opmerkelijke kunstwerken in deze veiling
Hermann Albert, Pierre Alechinsky, Anto-Carte, Karel Appel, Pablo Atchugarry, Fernando Botero, Jean Brusselmans, Pol Bury, Lynn Chadwick, Emile Claus, Jan Cox, César De Cock, Raoul De Keyser, Nicola De Maria, Niki de Saint Phalle, Gustave De Smet, Anna De Weert, Henri Evenepoel, Jan Fabre, Jean-Michel Folon, Bernard Frize, Modest Huys, Floris Jespers, JonOne, Kobe, Hubert Malfait, Giacomo Manzù, Tony Matelli, Marc Mendelson, Hans Op de Beeck, Panamarenko, Jozef Peeters, Luc Peire, Richard Pettibone, Roger Raveel, Léon Spilliaert, Olivier Strebelle, Léopold Survage, Walter Swennen, Philippe Vandenberg, Rinus Van de Velde, Louis Van Lint, Eugeen Van Mieghem, Herman Van Nazareth, Bernar Venet, Jef Verheyen, Marthe Wery, Maurice Wyckaert
121. Léon Spilliaert - Zuilengang bij zonsondergang (1920) - Est. €75.000-90.000
Veiling
Verzamelaars en kunstliefhebbers kunnen zich binnenkort verwonderen over de unieke schoonheid die te ontdekken valt in onze oktoberveiling. Van 15 tot 22 oktober worden ruim 650 kunstwerken tentoongesteld, elk stuk nauwkeurig geselecteerd omwille van hun artistieke en historische waarde. Het aanbod strekt zich uit van schilderijen, sculpturen en fotografie tot installaties, met werken van zowel Belgische meesters als internationale grootheden. Op 25 oktober gaan alle stukken onder de hamer in onze veilingzaal in Lokeren.
Begin 20ste eeuw
De catalogus bevat een reeks bijzondere werken uit het begin van de 20ste eeuw. Zo is er Léon Spilliaerts mysterieuze “Zuilengang bij zonsondergang” (1920), waarin licht en schaduw een poëtische dialoog aangaan. Hubert Malfait wordt vertegenwoordigd met “Ruiter” (1929), een vroeg werk in zijn vloeiende stijl, ooit onderdeel van de verzameling van André De Ridder. Anto-Carte toont met “Le mousse à la cruche” zijn talent om het alledaagse te verheffen tot het lyrische. Van Gustave De Smet is onder meer “De zigeuners” (1935) te zien, een originele en uitgesproken modernistische compositie in gouache en Oost-Indische inkt.
161. Hubert Malfait - Ruiter (1929) - Est. €40.000-60.000
Eenzame ruiter
“Zijn levendige coloriet, vaak van een verfijnde subtiliteit, vooral in de subtiele ton-sur-ton waarin hij gespecialiseerd is, zeer uitgewerkt en toch licht, plaatst hem op een eigen plek tussen zoveel begaafde schilders. Zijn beknopte en strakke vorm, van zo'n heldere, omhullende schriftuur, brengt mensen en dieren in Malfait-stijl tot leven, volkomen uniek.”
André De Ridder beschrijft hier de schilderkunst van Hubert Malfait naar aanleiding van een tentoonstelling in Le Centaure. De schilder, geboren te Astene in 1898, had in de Brusselse galerie al zijn eerste individuele tentoonstelling gekregen in 1927, waarop De Ridder hem in het tijdschrift Sélection beschrijft als één van de weinige jonge kunstenaars die de expressionistische traditie van de grote schilders voorzet. Het werk hier aangeboden op veiling, getiteld “Ruiter” (1929), bevond zich voorheen in de verzameling van de befaamde kunstcriticus en promotor van het Vlaamse Expressionisme. In 1930 was het schilderij te zien op een nieuwe solotentoonstelling in Le Centaure, en recenter op de retrospectieve van 2004 in het Museum van Deinze en de Leiestreek.
De stijl van Malfait zou vanaf de jaren 30 onder invloed van de economische crisis veranderen. De uitvoering wordt zwaarder en spontaner, het coloriet harder. “Ruiter” (1929) daarentegen is luchtig en met precisie geschilderd. De compositie is helder, minimalistisch bijna, en haast volledig uitgevlakt, wat een kubistische invloed verraadt.
Malfait trekt zijn fijne lijn vloeiend en trefzeker. Ze wordt her en der dikker aangebracht, en is soms helemaal afwezig. De subtiele differentiatie in lijnvoering gaat bijna onopgemerkt, maar stelt de kunstenaar in staat om op een meesterlijke manier diepte en dynamiek te integreren in de weloverwogen compositie. De kleurvlakken zijn bijna monochroom opgebouwd, met slechts een heel subtiele nuance in tonaliteiten.
Ongeacht de vlakke manier van schilderen, is de monumentaliteit van paard en ruiter frappant. Malfait hecht groot belang aan de weergave van een figuur in een landschap. De figuur erin is dominant, maar het geheel blijft evenwichtig. De schilderstijl onderschrijft de poëtische voorstelling van de eenzame ruiter die, pijp in de mond, door het uitgestrekte landschap het onbekende tegemoet gaat.
De Nieuwe Visie
Van Raoul De Keyser zijn er verschillende werken op papier, alsook meerdere schilderijen. Terwijl in “Veld” (1970) en “Polo” (1971) het geabstraheerde landschap in krachtige lijnen overheerst, weerspiegelt “Untitled” (1985) een meer vloeiende stijlperiode. Roger Raveel weet te verrassen met onderwerpen die uitblinken in hun alledaagsheid, zo ook met het schilderij “Betonmuurtje na de regen” (1973).
415. Raoul De Keyser - Untitled (1985) - Est. €60.000-90.000
Niet te begrijpen
Eigenlijk, in tegenstelling tot wat de geabstraheerde doeken van Raoul De Keyser doen uitschijnen, is zijn schilderkunst niet ingewikkeld of vergezocht. Vaak is het echter moeilijk om te beschrijven wat we juist zien in zijn werken. Ze zijn niet figuratief – of toch niet volgens de gangbare betekenis – noch narratief, noch zuiver abstract of metafysisch. Wel dragen ze een nauwe verbinding met het dagelijkse leven van de kunstenaar, en zijn ze expliciet in hun picturale, compositorische en materiële componenten.
De schilderijen van De Keyser representeren in de eerste plaats zichzelf, dit is te zeggen, de inherente aard en de autonomie van een schilderij: drager en picturale laag. De abstrahering van het onderwerp stelt de schilder in staat te reflecteren over de autonomie van het medium. Zijn doeken zijn representaties van de dingen in hun meest eenvoudige vormen die de kunstenaar aanzetten tot picturale overpeinzingen. De alledaagse realiteit wordt in een esthetisch motief gegoten.
In de jaren 80 had De Keyser een losse, soepele beeldtaal gevonden. Hij speelt met kleur, materiaal, tijd, ruimte, gebaar, en hij toont details die hij vindt rondom hem: een deurklink, de apenboom voor zijn deur, het voetbalveld om de hoek, een sok, een kano, een plastic zak … Zijn schilderijen dragen herinneringen die dierbaar zijn aan de kunstenaar. Zo komen motieven komen vaak in golven terug doorheen zijn oeuvre, als oude bekenden.
De subtiliteit van het hier aangeboden werk uit 1985 weerspiegelt De Keysers unieke vermogen om het alledaagse te verheffen tot een universele beeldtaal. Zijn penseelstreken lijken te verwijzen naar fragmenten uit de werkelijkheid – een lijn van een voorwerp, een reflectie van water, een schaduw, een toevallige vlek – maar worden door hun isolatie en reductie autonoom. Zo ontstaat er een veld waarin kijker en schilderij elkaar ontmoeten: de blik wordt geleid, vertraagd en uiteindelijk uitgenodigd tot contemplatie. Het schilderij nodigt uit om te begrijpen wat niet te begrijpen valt.
298. Richard Pettibone - Monet, Haystacks, 1891 (1970) - Est. €20.000-30.000
Internationale blikvangers
De veiling omvat ook een indrukwekkende reeks internationale topstukken. Zo is er een charmante tekening van Fernando Botero en twee abstracte composities op doek van Bernard Frize. Bernar Venet tekent present met zowel een originele tekening als een sculptuur, terwijl Niki de Saint Phalle kleur en speelsheid brengt met haar iconische sculpturen. Jean-Michel Folon betovert met zijn dromerige bronzen, en Tony Matelli verrast met een hyperrealistische sculptuur. Richard Pettibone wist zich te vereeuwigen met zijn herwerkingen van iconische kunstwerken in miniatuur, zoals “Monet, Haystacks, 1891” (1970). “Pax et bonum semper tecum” (1992-1993) is dan weer een kamerbreed schilderij van Nicola de Maria waarin muziek en poëzie weerklinkt. Van Pierre Alechinsky is er het onstuimige “Dernier lieu de pêche” (1994)
475. Pierre Alechinsky - Dernier lieu de pêche (1994) - Est. €160.000-200.000
Tussen vislijnen en verbeelding
Stromend water, verstrengelde vislijnen en kronkelend lokaas. Er wordt gevochten om de laatste visplaats. In Dernier lieu de pêche roept Pierre Alechinsky met een onstuimige compositie vol kracht en felle kleurcontrasten een hallucinante scène op. Het doek lijkt te golven en te bewegen, alsof de verf zelf de energie van het water draagt.
Met een spontane penseelvoering brengt hij de acrylverf aan op het blad. De kunstenaar laat zijn hand de vrije beweging: nu eens met elegante, vlotte contourlijnen, dan weer met bruuske, hevige borstelstreken. Het is deze vrije hand die Alechinsky’s fantastische verhalen tot leven brengt en die zijn persoonlijke blik op de wereld uitdrukt.
Het werk nodigt de toeschouwer uit om te dwalen in de wervelende compositie. Elke blik onthult nieuwe verbanden, figuren of patronen die even snel weer verdwijnen. Toch schuilt er, te midden van deze visuele storm, een moment van rust. In het centrum gloeit een groene kern: een plek waar het water lijkt stil te staan dat het oog een moment van houvast schenkt.
Dernier lieu de pêche wekt een gevoel van eindigheid en overgang op. Het suggereert de laatste plek waar nog iets gevangen kan worden: een vis, een gedachte, een herinnering. De urgentie van die eindigheid klinkt door in Alechinsky’s gebaren: speels en vrij, maar ook geladen met een zekere haast, alsof de schilder met zijn penseel wil bewaren wat dreigt te verdwijnen.
Alechinsky, mede-oprichter van de Cobra-beweging, putte vaak uit organische vormen, instinctieve lijnen en een kinderlijke verbeelding. Ook dit werk is doordrenkt van die geest van vrijheid en energie. Dernier lieu de pêche is meer dan een schilderij: het is een uitnodiging om te kijken, te dwalen en telkens opnieuw te ontdekken.
Moderne en hedendaagse kunst
Ook de naoorlogse en hedendaagse kunst komt sterk aan bod. Één van de markantste stukken in deze veiling is een lyrisch-abstracte compositie uit 1960 van Jozef Peeters. Het gaat om één van de laatste realisaties van de Antwerpse kunstenaar. “Les contestataires” (1969) is een uitzonderlijk groot schilderij van Louis Van Lint, van bijna twee meter hoog. Marthe Wéry biedt ons twee belangrijke werken: een zesluik in acryl op doek uit 1983, destijds tentoongesteld in de galerij Het Gewad in Gent, en een acryl op aluminium uit 2002. Van Rinus Van de Velde is er zowel een typisch werk in houtskool, als een recentere, monumentale tekening in kleur uit 2023
587. Rinus Van de Velde - Now the shadow still covers him... (2023) - Est. €40.000-60.000