Edgard Tytgat
België / 1879 - 1957
Poseren - La pose (1924)
Beschrijving
Olieverf op doek
Sig. 1924 en verso sig. "Brux: janv: 1924" met titel - Verso etiketten
55 x 65 cm
Herkomst
Gal. Le Centaure, Brussel
Coll. Walter Schwarzenberg, Brussel
Veiling Coll. Walter Schwarzenberg, Gal. Georges Giroux, Brussel 1-2-1932, nr. 153, pl. XIV ill.
Tentoonstelling
"Retrospectieve Edgard Tytgat" PvSK, Brussel 1931, cat. nr. 105
"Exposition de l'Art Vivant" PvSK, Brussel 1931
"Retrospectieve Le Centaure" Museum Elsene, 1963, cat. nr. 132
"Retrospectieve Edgard Tytgat" Singer Museum, Laren 1971; MSK, Gent 1971, cat. nr. 25 ill.
Literatuur
"Edgard Tytgat. Beschrijvende catalogus van zijn geschilderde oeuvre, opgemaakt met de medewerking van Mevrouw Gisèle Ollinger-Zinque" Albert Dasnoy, Laconti S.A., Brussel 1965, nr. 138 ill.
Lot essay
Edgard Tytgat behoort tot de meest eigenzinnige en moeilijk te catalogiseren figuren uit de Belgische kunst van de eerste helft van de twintigste eeuw. Hij liet een bijzonder rijk oeuvre na, waarin hij de kijker keer op keer weet te misleiden. Op het eerste gezicht lijken zijn schilderijen eenvoudig, haast naïef, maar achter die ongekunstelde beeldtaal schuilt een wereld vol ironie, verleiding, melancholie en mysterie. Tytgat was een meesterlijke verteller die, zoals Emile Langui het treffend formuleerde, zich nauwelijks in woorden laat vangen: “Over Tytgat schrijven, is als vlinders vangen”.
“Poseren” uit 1924 is een treffend voorbeeld van die vertelkunst. De kunstenaar neemt ons mee naar een bijzondere setting: zware gordijnen gaan open naar een intiem atelierinterieur, waar een naakte vrouw poseert terwijl de schilder haar op het witte doek vastlegt. Ze heeft zonet haar kledij over een stoel gedrapeerd – een nette jurk, zedige onderkleding, een sober hoedje, kledingstukken die normaliter haar naaktheid verhullen. De schoentjes liggen achteloos uitgeschopt op de vloer, terwijl een paraplu naar een regenachtige dag verwijst.
Intussen contempleert de schilder de aanzet van zijn compositie. Waar zal hij beginnen? Hij zoekt de juiste invalshoek. Het zachtroze lichaam van het model oogt kwetsbaar onder zijn blik. Het contrast tussen beide figuren wordt versterkt door de donkere kledij van de man en zijn getinte huidskleur. De vrouw lijkt haar rol te ondergaan, maar haar ogen zijn net niet volledig neergeslagen – ook zij heeft iets in het vizier, al laat ze niet in haar kaarten kijken. Ze presenteert zich op haar kleine podium, de armen uitnodigend geopend, als de actrice van een bescheiden toneelstuk. Voorbij de gordijnen wordt de toeschouwer zelf een voyeur en betreedt hij ongemerkt de besloten ruimte van het atelier. De scene wordt een gelaagd spel van kijken of bekeken worden – een thematiek die Tytgat, met zijn scherp gevoel voor theatraliteit en enscenering, telkens opnieuw wist te herformuleren.
“Poseren” dateert uit 1924, een sleutelmoment in Tytgats artistieke ontwikkeling. Na zijn aanvankelijk impressionistisch getinte schilderkunst en zijn verblijf in Londen tijdens de Eerste Wereldoorlog, evolueerde hij vanaf het begin van de jaren 1920 naar een vereenvoudigde, expressievere beeldtaal, opgebouwd uit vlakke kleurpartijen en een heldere lijnvoering. Het jaar 1924 bleek bijzonder vruchtbaar: Tytgat realiseerde toen enkele van zijn belangrijkste werken, waaronder “De blinde en de lente” en “Tragische grijsaards”. In datzelfde jaar werd de kunstenaar opgenomen in de kring rond het avant-gardistische tijdschrift Sélection, waar André de Ridder zijn schilderkunst prees voor haar zachte, intieme karakter en haar streven naar vereenvoudiging – kwaliteiten die in “Poseren” meesterlijk verbeeld worden.
Ontdek ook
01 / 08