Karel Appel
Nederland / 1921 - 2006
Parende dieren (1952)
Beschrijving
Olieverf op doek
Sig. "CK.Appel '52" - Verso etiket tentoonstelling
87,7 x 109 cm
Met kopie van het manuscript van Hugo Claus met beschrijving van dit werk
Herkomst
Veiling Sotheby's, Londen 30-6-1988, nr. 612
Veiling Sotheby's, Amsterdam 8-6-2004, nr. 84, daar aangekocht door de huidige eigenaar
Tentoonstelling
"Karel Appel" Stedelijk Museum, Amsterdam 1955, cat. nr. 22 ill.
"Cobra in particulier bezit" Cobra museum voor moderne kunst, Amstelveen 1997-1998
Literatuur
"Karel Appel, schilder" Hugo Claus, Amsterdam 1964, p. 76 ill.
"De Keuze van de Verzamelaar" Jim van der Meer Mohr, Tableau Fine Arts Magazine, nr. 6, 1997, p. 68-69
Lot essay
Dierenplezier
“De toets – dit halfzachte woord houdt strelen, plagen, wrijven in, door de tastende duwtjes die klodders met een streek van onzeker zwier tot de siddering dwingen, dringt geweld en tederheid, verrukking en razernij – de toets is zelfverzekerd en de warreling van toetsen klaart zich op algauw, hun broeierige verwantschap laat een beeld los dat analoog zou moeten zijn aan het stilstaand spel van paren."
Hugo Claus geeft in zijn manuscript voor het boek “Karel Appel, schilder” (1964) een scherpzinnige beschrijving van het schilderij “Parende dieren” (1952). Op het doek ontstaan twee dierlijke wezens uit een werveling van ruwe lijnen en krachtige kleuren. Ze zijn verstrengeld in elkaar. Rood, geel en blauw botsen, versmelten, wijken. Het beeld lijkt zich ter plekke te vormen, alsof het schilderij nog in de maak is. Wat zich hier ontvouwt is geen idyllisch tafereel, maar een oerkreet in verf.
Wanneer Karel Appel in 1952 “Parende dieren” schildert, bevindt hij zich midden in de korte maar explosieve bloeiperiode van de CoBrA-beweging, opgericht in 1948 door onder anderen Asger Jorn, Pierre Alechinsky en Constant Nieuwenhuys. In de nasleep van de Tweede Wereldoorlog keren zij zich radicaal af van academische conventies. Schilderkunst moet directe beeldtaal zijn die zich manifesteert als een levend organisme: een dier, een schreeuw, een eruptie van gevoel.
Appel vindt zijn beeldtaal in het instinctieve en het ongerepte: kindertekeningen, niet-Westerse tradities en de spontane verbeelding van het onderbewuste. Dieren nemen in zijn werk uit het begin van de jaren vijftig een prominente plaats in. Hun ogenschijnlijke eenvoud is misleidend: ze belichamen een rauwe, bijna ongemakkelijke directheid, waarin drift en energie primeren op herkenbare vorm.
In “Parende dieren” wordt die energie tastbaar. De verf is ruw en onstuimig aangebracht, de penseelstreek zelfverzekerd en zonder aarzeling. Wat eerst chaotisch lijkt, ordent zich gaandeweg tot een beeld dat balanceert tussen abstractie en figuratie. De handeling – tegelijk statisch en explosief – wordt niet zozeer afgebeeld als wel opgeroepen. Het schilderij ademt actie, een voortdurende spanning tussen controle en overgave. Dit werk belichaamt in volle kracht de geest van CoBrA: spontaan, fysiek en compromisloos. Het is schilderkunst die niet beschrijft, maar gebeurt.
Ontdek ook
01 / 38